Menter Iaith Blaenau Gwent, Torfaen a Mynwy

Heno (15 Mehefin 2010), cyflwynwyd Cadair Eisteddfod Genedlaeth Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd i Gadeirydd Pwyllgor Gwaith y Brifwyl gan Brifysgol Morgannwg, mewn seremoni arbennig yn Nhrefforest.
Rhoddir y Gadair a’r wobr ariannol eleni gan Brifysgol Morgannwg. Dyluniwyd y Gadair a rheolwyd y prosiect gan ddau o staff Cyfadran y Dyniaethau a Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol, Jeremy Spencer a Richard Randall, ac fe’i gwnaethpwyd gan Alex McDonald o Sir Benfro. Roedd Alex hefyd yn gyfrifol am gynhyrchu Cadair Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd a’r Cylch, 2008.

Mae’r Gadair yn fodern iawn ei diwyg gyda’r Nod Cyfrin yn ganolog i’w chynllun, a thair elfen y Nod yn cael eu hadlewyrchu ym mhren y gastanwydden bêr. Ymgorfforir iaith – yn ysgrifenedig a llafar – yn ei ffurf, gyda’r sedd yn ein hatgoffa o lyfr agored a’r iaith lafar, a brig y Gadair yn debyg i gwilsyn neu ysgrifbin a’r iaith ysgrifenedig.

Meddai Richard Davies, Cadeirydd Pwyllgor Gwaith Eisteddfod 2010:

“Pleser yw derbyn y Gadair ar ran Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd. Mae’n Gadair hardd, yn un arbennig o grefftus, ac yn wahanol iawn i Gadeiriau’r gorffennol. Mae’n Gadair fodern, ac mae’n Gadair sy’n adlewyrchu’r Eisteddfod eleni’n berffaith.

“Er bod y cynllunydd wedi defnyddio cysyniadau sy’n adnabyddus i Eisteddfodwyr, mae’r Gadair ei hun yn anghyffredin ac yn cyflwyno’r themau hyn mewn ffordd hollol newydd. Dyma yw’n gobaith ni gyda’r Eisteddfod eleni. Rydym yn ddiolchgar iawn i Brifysgol Morgannwg am eu haelioni, a braf yw cael cefnogaeth sefydliad blaengar fel y Brifysgol sy’n weithredol yn nalgylch yr Eistedfod eleni.”

Mae deunyddiau’r Gadair yn cyflwyno rhai o werthoedd Prifysgol Morgannwg, gyda’r pren wedi’i dyfu’n gynaladwy gan Goed Cymru o goedydd Cymreig, sy’n adleisio ymroddiad y Brifysgol i’r amgylchedd a’r economi werdd, ac mae’r ffeibr carbon yn adlewyrchu safle flaengar y Brifysgol ym myd technoleg. Cynhyrchwyd y ddau yng Nghymru.

Dywedodd Julie Lydon, Is-Ganghellor Prifysgol Morgannwg:

“Mae Prifysgol Morgannwg yn falch i fod yn cyflwyno’r Gadair eleni, ac mae’r ffaith ei bod wedi’i chynllunio gan un o’n darlithwyr yn adlewyrchu’r cyfoeth o ddoniau creadigol sydd yma’n y Brifysgol.

“Yn y flwyddyn pan ydym yn cyhoeddi ein cynllun iaith Gymraeg newydd, mae’n addas ein bod yn cefnogi’r Eisteddfod Genedlaethol ac yn dangos ein hymroddiad i’r iaith yn y fath fodd.”
Cynhelir Eisteddfod Genedlaethol Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd yn Y Gweithfeydd, Glyn Ebwy o 31 Gorffennaf – 7 Awst. Mae’r Maes yn gyfleus ar gyfer ymwelwyr o bob rhan o Gymru, gyda chysylltiad hawdd gyda phriffyrdd a thrafnidiaeth gyhoeddus. Yn ddeugain munud o ganol Caerdydd, mae Glyn Ebwy yn awr o daith o Abertawe, ac yn ddwy awr a chwarter o ardal Dolgellau.
Mae’r Ŵyl yn denu tua 160,000 o ymwelwyr yn flynyddol, ac fe’i chynhelir yn y gogledd a’r de bob yn ail blwyddyn. Ceir mynediad am ddim i holl weithgareddau’r Brifwyl am bris tocyn Maes dyddiol.

Mae’r Eisteddfod yn derbyn grant gan Lywodraeth Cynulliad Cymru drwy Fwrdd yr Iaith Gymraeg. Yn ogystal, mae’r Eisteddfod yn derbyn arian gan awdurdodau unedol Cymru drwy bartneriaeth gyda Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru. Eleni, yn ogystal, derbyniodd yr Eisteddfod £300,000 gan Raglen Adfywio Blaenau’r Cymoedd i’n galluogi i ymweld ag ardal Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd.